Eklipsearen aurreko 12ak
Eklipsearen aurreko 12ak
Elkarrizketa
Eklipseetan ezagutzaren hainbat orbitatik sakontzeko solasaldi-ziklo bat. Elkarrizketak hilabete bakoitzaren 12. egunean egingo dira, 2026ko urtarriletik uztailera, 2026ko abuztuaren 12ko eguzki-eklipse osoaren atariko gisa. Zikloak diziplina desberdinetako profesionalak biltzen ditu, eta eklipseak ikuspegi anitzetatik aztertzea proposatzen du: zientifikoa, historikoa, kulturala eta soziala. Horrela, behaketa astronomikotik haratago zabalduko da ikuspegia, eta hilabetez hilabete, 2180ra arte berriro biziko ez den gertaera bakar baterantz begirada partekatua eraikiko da.
"Ustekabeko gaua: seinaleak eta erantzunak animalien munduan"
Eklipseek paisaia eraldatzeaz gain, bertan bizi diren izakiak ere eraldatzen dituzte. Etologia animalien portaera aztertzen duen zientziaren adarra da, baita eklipse baten garaian ere. Oraingo honetan, planeten mekanika eta izar handien mugimendua animalien erreinuko erreakzio intimo eta instintiboenekin harremanetan jarriko ditugu. Nola konektatzen dira bi mundu horiek? Ezagutuko dugu nola eklipse batean gertatzen diren argi-, tenperatura- eta ingurumen-aldaketa bortitzek hegaztien, ugaztunen eta intsektuen erritmo biologikoak aldatzen dituzten. Habitat naturaletako bat-bateko isiltasunetatik hasi eta etxeko animalien desorientazioraino, ikusiko dugu nola fenomeno zerutar batek bizitzaren sentikortasun sakona agerian uzten duten erantzunak eragiten dituen zeruarekiko.
Ana Monreal Ibero
Astrofisikaria Leideneko Behatokian.
Irene Mendoza
Biologian doktorea eta ikertzaile postdoktorala Sevillako Unibertsitatean.
Airam Rodríguez
Kontserbazio Biologian doktorea eta CSICeko Natura Zientzien Museo Nazionaleko zientzialari titularra.
"Itzala harrapatu: Eklipseak Zientzia eta Zinemaren artean" - Azkoien edizio
Solasaldia + Bermuta + Tailerrak
Elkarrizketa izango da hitzorduaren ardatza. Zinema-zuzendariek eta dokumentalgileek eklipseak eta fenomeno astronomikoak ikus-entzunezkoetan nola irudikatzen dituzten aztertuko da, erronka tekniko eta narratiboei helduz, eta zientzia eta sorkuntza artistikoa unibertsoaren handitasuna transmititzeko nola uztartzen diren erakutsiz.
Jarduera osagarri gisa, sarrerarekin, publikoak argazkigintza-tailerrean parte hartzea aukeratu ahal izango du: “Eklipse bat. Mila begirada”, Koldo Aranguren-ek emana; bertan eklipsea harrapatzeko teknika irakatsiko du. Halaber, publiko haurrarentzat (6–12 urte) kontziliazio-jarduerak eskainiko dira: Iruñeko Planetarioa-ren “Izarren Eskola” jarduera didaktikoa eta kimigramen tailerra, Maider Kuadra-ren eskutik.
* Itzala Harraptu elkarrizketarako sarrera 1 erosi ondoren, gehienez 2 sarrera doan erosi ahal izango dituzu honako tailer hauetarako:
Argazkigintza Tailerra
"Eklipse bat. Mila begirada" (12 urtetik aurrera) / 11:00etatik 12:00etara.
Koldo Aranguren-ek emango du, eta eklipsea eta ilunabarretako irudiak harrapatzeko teknikak eta parametroak irakatsiko ditu. Ekimen hau argazkigintza lehiaketa honekin osatzen da, izen bera duena, eta aste honetan jarri da martxan Eklipse Proiektuaren bigarren jardueratzat.
Eklipse Txiki Tailerra
Kimigramak + Iruñeko Planetarioko Izar Eskola (6–12 urte) / 11:00etatik 13:30etara.
Bitartean, jardunaldiak publiko haurrekin (6–12 urte) kontziliatzeko proposamen bat eskaintzen du, Izar Eskola, Iruñeko Planetarioa-ren jarduera didaktikoa, eta Maider Kuadra-ren eskutik emango den kimigramen tailerra uztartuz.
María Noguera
Komunikazioan doktorea eta Nafarroako Unibertsitateko Zinema Historiako eta Zinema Kritikako irakaslea.
Nacho Chueca
Fikzioan, dokumentalean eta ikus-entzunezko zientifikoan ibilbide zabala duen ekoizle eta errealizadore independentea.
Maria Uresandik
Planetario-NICDOko Jarduera Zientifikoen koordinatzailea.
Entrada General: 3€
Descuentos (solo en la Taquilla):
- Carné Joven: 1,50€
- Desempleados: 0€
- Mayores de 65 años: 1,50€
- Menores de 19 años: 1,50€
Kazetaritza, ziurtasunak eta fake news-ak eklipseen garaian
Eklipseen inguruko ziurtasunei buruz hausnartzera bideratutako elkarrizketa bat: zientziak zehaztasunez ezagutzen duen fenomenoa bada ere, oraindik superstizioek eta fake news-ek inguratzen dute. Alborapenek eta desinformazioak markatutako testuinguru batean, nola defendatzen da gaur egungo kazetaritza zientifikoa?
Francisco Doménech
Materia-El Pais egunkariko zientzia kazetaria.
Sara Cazzoli
Ikertzailea eta zientzia-dibulgatzailea Andaluziako Astrofisika Institutuan CSIC.
Arnaitz Fernández
Fisikaria eta zientzia-dibulgatzailea
“Harriduratik obrara: arteak eklipseari erantzuten dionean”
Zikloko bigarren elkarrizketak eklipseari buruzko begirada zabalduko du artearen eta zientziaren ikuspegitik, fenomeno astronomiko gisa ez ezik, gertakari kultural gisa ere ulertuz. Baluarteko Harresiaren Aretoan.
Miguel Querejeta
Astrofisikaria – Astronomiako Behatoki Nazionala.
Inés Pérez Teresa
Artearen historialaria – Madrilgo Unibersitate Komplutentsea.
Antonio Martínez Ron
Kazetaria -elDiario.es -ko Zientzia Ataleko burua.
“Nafarroa 1905ean. Nola bizi genuen azken eklipsea?”
Fenomeno astronomiko honetan ezagutzaren beste esparru batzuetatik sakontzeko programatutako hitzaldien lehena urtarrilaren 12an izango da Baluarteko Areto Nagusiko eszenatokian.
Paola Ruiz
Kazetaria, historialaria eta ikerlaria Nafarroako Unibertsitatea.
Rafael Bachiller
Astronomiako Behatoki Nazionaleko zuzendaria.
Rubén León
RTVE Nafarroako kazetaria.