Jarduerak Sendavivan

Senti ezazu, aldez aurretik, eguzki-eklipse osoaren esperientzia sentsoriala gure murgiltze-kabinan. 

Sar zaitez instalazio horretan eta esperimenta ezazu, lehen eskutik, nola hautematen den osotasuna eguzki-eklipsean. Bizipen zeharo sentsoriala da, non osotasunaren giroa sortzen den, efektu bisualen, soinu-efektuen eta tenperatura-aldaketa nabarmen baten bidez; fenomenoaren aurrerapen errealista eta zirraragarria da, benetan gertatu baino lehen harekin gozatzeko aukera ematen duena. 

Nafarroako Liburutegi Zerbitzuak bibliobusa ekarriko du Sendavivara, astronomiari buruzko obren sorta bikain bat hautatuta. Bisitatu irakurketa-gunea eta ez galdu unibertsoa liburuen bidez ezagutzeko aukera hau.

2026an, 2027an eta 2028an Espainiak gertakari paregabe bat izanen du: hiru eguzki-eklipse elkarren segidan, bana hiru urteetan. Horregatik, Zientziarako eta Teknologiarako Espainiako Fundazioak (FECYT) eta Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiak (CSIC) FOTCIENCIA Eclipses erakusketa ekoitzi dute, argazkien bidez goza dezagun gertakari horretaz. Kosmoseko gertaerekiko eta lurreko geure bizipenekiko geure harremanaz ere gogoeta egin dezagun.  

Eklipseetan zeruan zer gertatzen den behatzeko gonbitea egiten du ibilbideak eta zientzia-ikerkuntzarekin, ezagutzarekin, berrikuntzarekin eta teknologia-garapenarekin lotzen ditu fenomeno horiek. Argi-ilunen jolasak, kosmikotik mikroskopikora doazen eskalak... Eta, erdian, horri guztiari zentzua emateko ahalegina egiten duen gizakiaren begirada.  

FOTCIENCIA Eclipses erakusketako komisarioa Fernando de Retes (Cosmos Creativo) da, ACTS Sarekoa; hain zuzen ere, artearen, zientziaren, teknologiaren eta gizartearen interrelaziotik eratorritako ikuspegiak eta sentsibilitateak bateratzeko, eta hartara, eklipseei buruzko ikuspegi zabala eta informazio esanguratsua eskaintzeko.

Hodeiren magia-ikuskizuna (2025eko Espainiako Magia Saria), eklipserako propio prestatua.  

Abuztuaren 12ko gauean zerbait aparta eta errepikaezina gertatuko da. UNE batez gertatuko da, behin baino ikusi ezin diren fenomeno paregabeekin gertatu ohi den bezala.  

Une zehatz bat. Efimeroa. Errepikaezina.  

Horrekin batera, Hodeik (2025eko Espainiako Magia Saria) egun horretan bertan baino bizi ezin izanen den ikuskizuna dakar, behin baino gertatuko ez den esperientzia berria...  

Emanaldian denborak bere arauak hausten dituela dirudi. Bat-etortze ezinezkoek, dagoeneko hartuta dauden erabakiek eta familia osoarentzako efektu berriek ideia berera garamatzate: une batzuk ez dira behatzen, bizi egiten dira.  

Parte-hartze, umore eta ezustekoz betetako saioa, non publikoak ez duen bakarrik begiratzen; aitzitik, gertakizun dagoenaren parte da.  

Eta dena amaitutakoan sentsazio bat nagusituko da: zeruan UNE batez gertatu dena bezala, berriro ere gertatu ez den zerbait ikusi dugu. 

Gure kupula puzgarrian egindako proiekzioari esker eklipseen ondorioz sortzen diren sekretu zerutiarrak ezagutu ahal izanen ditugu. 

Proiekzio murgiltzailea izanen da kupula puzgarriaren barruan, fenomeno horren mekanismo astronomikoak eskala handian ulertzeko. Gure izarra nolakoa den aztertuko dugu, ilargi-faseek izaten duten dinamika, baita eguna une batez gau bihurtzea eraginen duen hiru dimentsioko lerrokatze zehatza ere. 

Jolasaren bidez Eguzkiaz eta Ilargiaz ikasteko eskulanak. 

Haurrentzat diseinatutako jolas- eta heziketa-espazioa. Jarduera praktikoen eta eskulan-proiektuen bitartez, parte-hartzaile bakoitzak bere eguzki-proiektu segurua eraikiko du, kartulinazko telurio bat muntatuko du Lurraren eta Ilargiaren biraketak ulertzeko eta marrazte- eta ebakitze-jarduerak eginen ditu barneratzeko, modu dibertigarri eta praktiko batez, zer gertatzen den zeruan eklipse batean. 

Luisa eta Marisak jolasteko, kontu kontari ibiltzeko, kantatzeko... eta eklipserako falta den garaia ahalik eta dibertigarriena izateko aprobetxatzen dituzte egun berezi honetako orduak.

Udan, Luisa eta Marisa 12:00etan puntuan elkartu ohi dira herrietako plazetan jolasteko, kantatzeko eta ipuinak kontatzeko.
Baina aurtengo uda berezia da, eklipse osoa izanen da eta.

Horregatik, beren “eklipse-ehiztaria” eta orduak kontatzeko beren platertxoa hartu dituzte eta momentu berezi horren zain egotea erabaki dute gustuko duten moduan: kontu kontari.  

A la una, saltaba la mula…

A las dos, jugamos con la voz…

A las tres, lo contamos al revés…

A las cuatro, un eclipse y un zapato…

Ven a reír, ven a temblar

que, con este eclipse, vamos a soñar

Sar zaitez ilusionismoaren munduan barrena, bertako sekretuak kontatuko dizkizun mago profesional baten eskutik. Tailer horretan magia ikasi eta fabrikatuko duzu eta magia hori etxera eramaten ahalko duzu, familia eta lagunak zur eta lur uzteko

“Eman beste bizialdi bat” herritarrak gailu elektriko eta elektronikoen hondakinak murriztearen garrantziaz sentsibilizatzeko eta informatzeko kanpainaren parte da. 

Erakusketak, Hondakinen Prebentziorako eta Ekonomia Zirkularra Sustatzeko Bulegoak eta Orekan sozietate publikoak egindakoak, honako hauek azaltzen ditu, besteak beste:  zer den gailu elektriko eta elektrikoen hondakin bat eta nola ezagutu; zer osagai izan ditzaketen (urrea, paladioa, lur arraroak...); berregokitutako gailuen bermearekiko zer eskubide duten kontsumitzaileek, edo hondatuz gero, nola iritsi, paneletako batean txertatutako QR kode baten bidez, Konpontzaileen Mapara. 

Finean, gailu mota horien balio-bizitzan barrena egindako ibilbide pedagogikoa da, etxe guztietan izaten baitira horrelakoak, eta helburua kontzientziatzea da. Izan ere, ingurumen-inpaktu handia du bai haien kudeaketa egokiak, birziklatzeko eta, beraz, baliabideen erabilera murrizteko aukera ematen duelako, bai haien kudeaketa desegokiak, oso kutsagarria izan daitekeelako.

Erle-argizariz egindako ikuskizun bat, non esploratuko dugun nola eguneroko heriotza txikiak gure gorputzean grabatzen diren eta bizitza baten paisaia marrazten duten.

Diotenez, erleen bizitza hegan-orduen arabera neurtzen da: bostehun ordu. Kasete-zinta zahar batzuetatik abiatuta, bizitza baten zatiak berregiten dira, gorputz batenak, etengabe eraldatzen ari diren oroimenenak, argizaria balira bezala. Batzuetan azkar eta beste batzuetan geldo bizi izandako garai bat, erle baten hegaldiaren moduan.

Zirku- eta umore-ikuskizuna, non pilotu xelebre eta galdu batzuk leku onenaren bila baitabiltza beren karrera zoroa egiteko. 

Ikuskizun ibiltaria da, non pilotu dibertigarri batzuk pedalkadaka dabilen auto berezi batean iristen diren bizikleta xelebreen karrera zoroa egiteko leku onenaren bila. Monozikloak, tamaina guztietako bizikletak, akrobaziak, malabarak eta umore handiz eta publikoaren ezinbesteko laguntzaz gaindituko dituzten ustekabeko egoerak. 

Behaketa astronomikoa, gauez, ohiko ozar-izarrez gozatzeko. 

Pertseiden jarduera handieneko eguna aprobetxatuko dugu begi hutsez gidatutako behaketa bat egiteko. Aurten batera izanen dira eklipsea eta Pertseiden jarduera handieneko eguna eta beraz, zorionekoak izanez gero, pertseida bat ikusten ahalko dugu, zerua zeharkatzen, eklipse osoaren erabateko iluntasunean barrena! Gauez, orientatzen ikasiko dugu, baita Pertseoren konstelazioa aurkitzen ere, hark igortzen omen ditu-eta meteoroak, eta zati horien kometa-jatorria ulertuko dugu. 

Musika eta performancearen arteko fusio ausarta da Marabiyak Sound. DJ Reimy, Marabiyakeko talde tekniko eta artistikoa eta soinu-ekipoz hornitutako hiru triziklo elkartzen ditu, Sendavivan bizipen ahaztezina eskaintzeko. Ikus-entzunezko ikuskizun erakargarri bat eta berariaz sortutako soinu-banda uztartuz, ikuskizun paregabe honek parkea etengabeko ospakizun ibiltari bihurtzen du, 13.500 watt baino gehiagoko soinu murgiltzaileak bultzatuta.

Azken ordua! Estralurtarrak iritsi dira Lurrera...

Kale-antzerkia, non clown-ak, antzerki fisikoak eta protagonisten hitz-bizkortasunak alegiazko unibertso bat sortzen duten. Estralurtarren espazio-ontzi bat Lurrera iristear da. Gertakari historikoa da, Koilara Irratiko erreportariek zuzenean eskainiko dutena. Pertsonaia, egoera zentzugabe eta misterioz jositako set bat. Gizaki bakar batek galdu nahi ez duen gertakaria.

SunGun-en bidez eguzkia behatzen laguntzeko jarduera, arratsaldearen amaieran eta, gutxi gorabehera, eklipsearen ordutegian. 

Eguzki-eklipse osoaren behaketa.

Eklipsearen ondoren, Demodé Quartet taldearen emanaldia izanen dugu, eta Iruñetik eta Donostiatik datozen musikarien gibeletik Janus Lester taldearen txanda izanen da. Laukoteak a capela kantua, umorea eta antzerki musikala uztartzen ditu adin guztietako ikus-entzuleei zuzendutako ikuskizunean, ibilbide luzea izanik erreferentziako agertoki eta kultura-ekitaldietan.

Egunari amaiera emateko, 22:00etan Janus Lester taldea hasiko da; Jokin Pinatxo beratar musikaria da taldeko ahots nagusia, egungo euskal eszenako ahots ezagunenetako bat. Artistak bigarren diskoa aurkeztuko du Sendavivan, Lore; etapa ilunak onartu egin behar direla adierazten du album horretan, hazteko eta loratzeko bidearen parte diren aldetik. Eta ideia hori bat dator, bereziki, eklipsearen sinbologiarekin; izan ere, argia eta iluntasuna unetxo batez batera gertatuko dira, ingurunearen beste pertzepzio bat izateko aukera emanik.