Proiektu Eklipse
Zer da Eklipse Proiektua?
Nafarroako Gobernuak, Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko Departamentuaren bidez, eta NICDOk, Iruñeko Planetarioarekin batera, Eklipse Proiektua diseinatu dute. 2026an zehar jarduera ugari programatzen dituen proiektu honen helburu nagusiak dira Nafarroa fenomeno astronomiko hau bere osotasunean gozatu ahal izango den eskualdeetako bat bezala kokatzea; ezagutza zientifikoa herritarrengana hurbiltzea; eta gertaera honetaz osasunari zein mugikortasunari dagokienez segurtasun-baldintzarik onenetan gozatzeko aukera bermatzea.
Azken eguzki-eklipse osoa
121 urte igaro dira Nafarroan ikusgai izan zen azken eguzki-eklipse osotik. Eguzki-eklipse partzialak toki berean urte gutxiren buruan errepika daitezke, baina ez da gauza bera gertatzen eklipse osoekin. Nafarroako lurraldean ez da eklipse osorik behatu 1905. urteaz geroztik.
Espainiako eklipseen hirukotea
Iberiar penintsulak gertaera astronomiko historiko bat biziko du, ondoz-ondoko hiru eguzki-eklipseekin. Zikloa 2026ko abuztuaren 12an hasiko da, Nafarroako hegoaldeko erdian zeharkatuko duen erabateko eklipse batekin. Hurrengo urteetan ere, Eguzkia, Ilargia eta Lurraren lerrokatzeak jarraipena izango du: 2027ko abuztuaren 2an eklipse osoa izango da, eta 2028ko urtarrilaren 26an eraztun-eklipsea. Bere intentsitate handieneko eremuak hegoaldera mugituko diren arren, Nafarroako lurraldetik bi ekitaldiak eklipse partzial handi gisa gozatu ahal izango dira, gure mendean hiru aparteko fenómeno osatuz.
Aparteko fenomeno bat
Nafarroak mugarri historiko bat biziko du eklipseen hirukotearekin: 2026koa osoa izango da, eta 2027koa eta 2028koa magnitude handiko eklipse partzial gisa ikusiko dira.
#1
Eguzki-eklipse osoa –
abuztuak 12
2026ko abuztuaren 12an, Espainiak mende batean baino gehiagotan izango duen lehen eguzki-eklipse osoa biziko du. Osotasun-bandak penintsulako iparraldea eta erdialdea zeharkatuko ditu, eta eguna gau bihurtuko da minutu batzuetan ilunabarra iritsi aurretik. Udan eta arratsaldearen azken orduetan gertatuko denez, ikusizko espektakulu paregabea eskainiko du, Eguzkia horizontearen gainean oso baxu egongo delarik.
Hiru eklipseen lehenengoa
2026ko abuztuaren 12ko eguzki-eklipse osoa penintsulan ikusgai izango den lehena izango da mende bat baino gehiagotan, eta eremu askotan osotasuna ia bi minutu iraungo du, Eguzkia oso baxu egongo delarik zerumugan guztiz eklipsatzen den bitartean.
#2
Eguzki-eklipse osoa –
abuztuak 2
2027ko abuztuaren 2an beste eguzki-eklipse oso bat izango da Espainian ikusgai. Kasu honetan, osotasun-banda batez ere penintsulako hegoaldetik igaroko da, ondoren Ipar Afrikako iparraldera abiatuko delarik. Banda horren barruan dauden eremuetan Eguzkia erabat ezkutatuko da uda betean, eta 2026an baino altuago egongo da, beraz, iluntasuna nabarmenagoa izango da. Penintsulako gainerako tokietan eklipse partzial gisa ikusiko da.
Mendeko eklipserik luzeena
2027ko abuztuaren 2ko eguzki-eklipse osoa XXI. mendeko luzeenetako bat izango da. Bere une gorenean 6 minutu eta 23 segundo iraungo du, Ilargia Lurretik gertu egongo delako.
#3
Eguzki-eklipse anularra –
urtarrilak 26
2028ko urtarrilaren 26an eguzki-eklipse anularra gertatuko da, Espainiako zati handi batean ikusgai izango dena. Eklipse anular batean Ilargia Eguzkiaren aurretik igarotzen da, baina ez du erabat estaltzen, eta argi-eraztun bat geratzen da inguruan. Itxura ez da eklipse oso batena bezalakoa, baina segurtasun-neurriak berdinak dira: behaketa osoan zehar babes egokia erabili behar da.
Eguzki-eraztuna
Fenomeno honetan, Ilargiak ez du Eguzkiaren diskoa erabat estaltzen, eta “suzko eraztuna” izeneko irudi bereizgarria sortzen da. Funtsezkoa da uneoro begiak behar bezala babestea.